Bu Gün Bitişik mi? Toplumsal Yapının Gölgesinde Anlam Arayışı
Bir Araştırmacının Gözünden: Günün Sosyolojisi
Sokakta yürürken, insanların birbirine nasıl baktığını, kelimeleri nasıl kullandığını, sessizliği bile nasıl paylaştığını gözlemlemek… Sosyoloji, bu küçük anlarda gizlidir.
“Bu gün bitişik mi?” diye sorduğumuzda aslında yalnızca bir dilbilgisi hatasını değil, bir anlam karmaşasını da tartışıyoruz. Çünkü bu soru, modern toplumun zaman algısının, ilişkilerinin ve kültürel bağlarının nasıl çözülüp yeniden kurulduğunu ima eder.
“Bugün” artık sadece bir kelime değil; hızın, performansın ve bağlantısızlığın simgesidir.
Ama “bu gün” derken, araya bir mesafe koyarız. Sanki geçmişle bugün arasında bir boşluk açılır.
İşte tam da bu noktada sosyoloji devreye girer: Toplumsal yapılar bireylerin kelimeleri bile nasıl kullandığını şekillendirir.
Toplumsal Normların İçinde Zamanın Yazımı
Toplum, zamanı yalnızca takvimlerle değil, ilişkilerle ölçer. Bir toplumun “bugün” algısı, onun değişimle kurduğu bağın aynasıdır.
Kimi toplumlarda “bugün” acildir, hızlıdır, hemen olmalıdır; kimi toplumlarda ise “bugün” ağır ilerleyen bir süreçtir, beklemek kültürün parçasıdır.
Türkiye gibi geç modernleşen toplumlarda “bu gün”ün bitişik mi, ayrı mı yazıldığı aslında sembolik bir tartışmadır. Çünkü “bugün” kavramı, hızla akıp giden bir dünyanın ifadesidir. İnsanlar artık anı yaşamaz, onu yönetmeye çalışır.
Zaman bile kapitalist sistemin bir aracına dönüşmüştür.
Bir annenin çocuğuna “bugün dersin var mı?” diye sormasıyla bir yöneticinin “bugün raporu isterim” demesi aynı değildir. Birinde duygusal bir bağ, diğerinde yapısal bir beklenti vardır. Bu fark, toplumsal normların iki farklı yüzünü yansıtır: ilişkisel ve işlevsel boyutlar.
Erkeklerin Yapısal, Kadınların İlişkisel Dünyası
Toplumun inşa ettiği cinsiyet rolleri, bireylerin zamanı bile farklı algılamasına neden olur.
Erkekler çoğunlukla yapısal işlevlere odaklanır: işe gitmek, sonuç almak, görev tamamlamak.
Kadınlar ise ilişkisel bağlara yönelir: hissetmek, anlam kurmak, duygusal sürekliliği sağlamak.
Bir erkek için “bugün” bir görevin son tarihidir; bir kadın içinse aynı “bugün” bir duygunun paylaşıldığı andır.
Toplumsal olarak bu fark, sadece bireysel tercihlerden değil, tarihsel rollerin sürekliliğinden doğar.
Ev içinde kadın “bugünü yaşatırken”, erkek “bugünü planlar.”
Birinde zamanı deneyimleme, diğerinde zamanı yönetme vardır.
Bu ikilik, toplumun tüm alanlarına yayılır: iş yerinde, okulda, sokakta…
Ve belki de “bu gün bitişik mi?” sorusunun ardında, “bu toplum gerçekten bütün mü?” sorusu yatar.
Kültürel Pratikler ve Dilin Sosyolojik İzleri
Dil, toplumun bilinçaltıdır. Bir halkın dilinde kelimelerin nasıl yazıldığı, onun dünyayı nasıl algıladığını gösterir.
“Bu gün” diyen biri, belki farkında olmadan zamanı parçalara ayırır. “Bugün” diyen ise zamanı bir bütün olarak kucaklar.
Modern kültürde artık her şey bölünmüştür: iş ve özel hayat, kamusal ve kişisel alan, erkek ve kadın rolleri…
Bu bölünme, “bugün” kelimesinin bile anlamını yitirir hale getirir.
Oysa dil, toplumun aynasıdır; kelimelerdeki ayrılık, toplumsal ilişkilerdeki mesafeyi yansıtır.
Kültürel pratikler, bu ayrışmayı sürekli yeniden üretir. Sosyal medyada paylaşılan anlık “bugün” fotoğrafları, bireylerin varoluşunu gösterme biçimine dönüşmüştür. Herkes “bugün” yaşar, ama kimse “bu gün”ü hissetmez.
Sonuç: Bu Gün mü, Bugün mü?
Belki de sorunun yanıtı dilbilgisinden çok daha derindedir. “Bu gün bitişik mi?” diye sorarken, farkında olmadan kendi toplumsal bütünlüğümüzü sorgularız.
Toplum olarak hâlâ parçalara ayrılmış rollerin, kalıpların, normların içinde yaşıyoruz.
Oysa gerçek bütünlük, kadın ve erkeğin, duygu ve aklın, geçmiş ve geleceğin bir araya geldiği yerde mümkündür.
“Bugün” kelimesi, bir zamanı değil, bir bilinci temsil eder.
O halde şu soruyu sormalıyız: Toplum olarak biz hâlâ “bu gün” mü yaşıyoruz, yoksa sonunda “bugün” olabildik mi?
Bu sorunun cevabı, her bireyin kendi toplumsal deneyiminde gizli.
Okuyucuya düşen görevse şu: Kendi “bugün”ünüzün bitişik mi, ayrı mı olduğunu düşünün. Çünkü kelimeler bazen yalnızca yazılmıyor; yaşanıyor.